Савол-жавоб

(15.09.2016 йил ҳолатига)

Табиатдан даво излаб...

Республикамиз фармацевтика саноатида табиий доривор ўсимликлар хомашёси асосида дори воситалари ишлаб чиқаришга катта эътибор қаратилмоқда. Айни пайтда тўрт минг гектар майдонда плантациялар барпо этилган бўлиб, мамлакатимизда 78 та корхона фармацевтика саноати учун доривор, ноёб турдаги ўсимликларни етказиб бериш лицензиясига эга бўлди. Мутахассислар томонидан ёввойи ҳолда ўсувчи доривор ўсимликлар плантацияларини ҳисобга олиш, харитасини тузиш, захираларини аниқлаш ҳамда уларнинг ноёб турларини маданийлаштириш кун тартибидаги асосий масалалардан бирига айланган.

Юртимизда учрайдиган тўрт ярим мингдан кўпроқ ўсимликнинг бир минг бир юз эллик хили доривор гиёҳ­лардир. Олимлар ва мутахас­сис­лар ҳамкорлигида доривор гиёҳ­лар асосида тиббиётнинг барча тар­моқларида фойдаланиладиган замо­навий дори воситалари яратиш юза­сидан кенг кўламли илмий изла­нишлар олиб борилмоқда.

Вилоятимизда фармацевтика са­ноатининг бугунги ҳолати ва ис­тиқ­бол­лари, доривор ўсимликлардан дори-дармон ишлаб чиқаришни ри­вожлантириш бўйича амалга оши­рила­ётган ишлар юзасидан мутахас­сислар билан суҳбатлашдик.

Муҳайё МАНСУРОВА, вилоят соғлиқни сақлаш бошқармаси­нинг бош провизори:

— Вилоятимизда 6 та ўрмон хўжа­лиги мавжуд бўлиб, улар хом­ашёни етказиб бериш тўғрисида "Грант Фарм Авиценна" МЧЖ, "Хатир­чи Дори-дармон" МЧЖ, "Анор донала­ри" ХК, "Фито-Фарм-лек" МЧЖ, "На­воий Дори-дармон" билан шартнома тузишган. Доривор ўсимлик­ларни етиштириш ҳамда йиғиб, қу­ритиш ишлари ўрмон хўжа­ликлари ходим­лари билан бирга­ликда олиб борил­моқда. Шунингдек, "Хатирчи Кафо­лат фарм сервис" МЧЖ томо­нидан аччиқ бодом ёғини ишлаб чи­қариш ло­йиҳаси, "Замира фарм сер­вис" ва "Гиёҳ фарм сер­вис"да наъ­матак ёғи ишлаб чиқариш ва шарбат­лар тай­ёр­лаш режалашти­ри­лаяпти. Янги ло­­йиҳаларни ишга тушириш учун бино ажратиш, тех­нологиялар билан таъ­минлаш мақ­садида банк кре­дит­лари ажратиш бўйича амалий ҳара­кат­лар бошланган.

Савол: — Доривор ўсим­­ликлар вилояти­миздаги барча дори­хо­наларда сотила­ди. Аммо вилоя­ти­мизда ишлаб чиқа­рилган­лари­ни доим учрат­май­миз. Нега бош­қа вилоятлардан кел­ти­рил­ган доривор ўсимликлар савдоси чаққону ўзимизники омборхоналарда тўпланиб қола­япти? Сабаби нимада?

— Етиштирилган, қадоқлан­ган тай­ёр маҳсулотни сотилмас­ли­гига авва­ло, ишлаб чиқариш корхо­наларининг ўзи сабабчи, деган бў­лар­дим. Биз ри­вожланган бозор иқтисодиёти даврида яшаяпмиз. Ишлаб чиқариш корхоналари ўрта­сида рақобат ор­тиб бораяпти. Энг сифатли маҳсулот ишлаб чиқаради­ган корхона ҳам ўз молини рек­лама қилолмаса, ҳам­корлар топишни тўғри йўлга қўй­маса, бозорга кириб боролмай­ди. Нега "Раъно" фирмаси дамлама­ла­ри юртимизнинг деярли ҳамма до­ри­хоналарида сотилади? Чунки улар­­­нинг махсус тарғиботчи­лари бор.  Вилоятларга бориб ўз маҳсуло­тини реклама қилади. Дори­вор гиёҳ­лардан маҳсулот ишлаб чиқа­раётган ўзимиздаги фирмалар ҳам шундай йўл тутиши керак. Тиббиёт коллежи­ни битирган мутахассислар­дан тар­ғиботчилар гуруҳини шакл­ланти­риш, уларга ойлик белгилаб иш би­лан таъминлаш мақсадга му­во­фиқ­дир. Шунингдек, нафақат ви­лоятда, бошқа ҳудудларга ҳам ўз маҳ­суло­тини реклама қилиб сотиш чора­ла­рини кўриш керак.

Рисолат АҲМЕДОВА. Саломат­лик ва тиббий статистика инс­ти­тути вилоят филиали дирек­тори:

— Ҳақиқатан ҳам юқоридаги фикр­да жон бор. Табиий гиёҳларнинг афзалликларини тарғиб этиш, фа­қат тиббиёт ходимларининг вазифа­си бўлиб қолмаслиги керак. Дори­вор гиёҳларнинг шифобахш хусу­сият­ларини ишлаб чиқарувчи фир­ма­лар ҳам реклама қилиши, жой­ларда учрашувлар олиб бориши, ма­ҳаллаларда, ташкилот ва корхона­ларда, ўқув муассасаларида тарғи­бот-ташвиқот ишларини ташкил­лаш­ти­­риши керак. Тиббиёт ходим­ларини ишга жалб этиш, улар кўма­гида ўз маҳ­сулоти билан дорихона­ларга кириб бориш вақти келди.

Бугун даволаниш муассасаларида, мактаб ва боғчаларда фиточойлар таш­кил этилган. Табиий воситалар­нинг афзалликлари ҳақида 9 минг 700 та йўриқнома ишлаб чиқил­ган. Ҳар бир оилага кириб бо­риш­га ҳара­кат қилаяпмиз.

Савол: — Ўқув муасса­са­ларида таш­кил этил­­ган фито­барлар­дан фойда­ланиш тар­­­тиби қандай йўл­га қўйил­ган? Бир идишдан кўплаб ки­шилар­нинг фой­да­ланиши гигиеник қои­­­да­ларга зид эмасми?

Зебиннисо СУЛТОНОВА, Навоий тиббиёт коллежи фармакология фанлари кафедраси мудири:

— Бизнинг коллежимизда 7 хил турдаги шифобахш хусусиятга эга дамламалардан фитобар ташкил этилган. Соат 11 дан бошлаб 14 га қа­дар ўқувчилар келиб, бу дамла­маларни ичиши мумкин. Назорати махсус ходимларга юклатилган. Яъни ишлатилган идишлар бир мар­та фойдаланилгач, махсус воситалар билан ювиб тозаланади. Гигиена қоидаларига мунтазам амал қилиб бориш, биринчи галдаги вазифа­миз. Фиточойларга бўлган талаб кат­та. Чунки ўқувчи, ўқитувчилар дамла­маларнинг фойдали жиҳатини амал­­да кузатди. Мисол учун, махсус пакетчаларда кўз учун чиқарилган табиий чойлар бор. Кун давомида компьютерга тикилиб толиққан кўз­ларга бу муолажалар яхши таъсир этиб келмоқда.

Фитотерапиянинг афзаллиги — касалликларнинг олдини олиш учун қўлланилишидир. Масалан, болалар­га витаминли чойлар, катталарга жень-шень, адаптогенлар қўлланил­ганида респиратор касалликлар 2-3 баробар камайгани қайд қилинган. Шифобахш ўсимликлар кам заҳарли, шу туфайли уларни асосий дори моддалар сифатида касалликнинг бошланғич даврида қўллаш мумкин. Касаллик авжига чиққанида шифо­бахш ўсимликлар организмнинг ҳи­моя кучларини ошириш, қўллани­лаётган кимёвий моддаларнинг но­жўя таъсирларини камайтириш учун фойдаланилади. Соғайиш даврида ши­фобахш ўсимликлар олинган да­во­ни қўллаб-қувватлаш учун қўлла­нади.

Бундан билишимиз мумкинки, та­биатдаги ҳар бир ўсимлик инсон та­на­сида ўзига хос шифо вазифаси­ни ўтайди. Одам табиатнинг ажрал­мас бир қисми сифатида табиий йўл би­лан даволанганида ножўя таъ­сирлар­сиз, безарар даво топади. Шунинг учун ҳам ҳукуматимиз томо­нидан 2016 йилда доривор гиёҳлар асосий дори воситалар қаторига ки­ритилди, ҳамма жойда тарғиб этилаяпти.

Бахтигул ҲАМРОЕВА, Навоий тиббиёт коллежи катта ўқитувчиси:

— Коллежимиз атрофида ана шун­дай доривор ўсимликлардан 500 юз туп наъматак, мойчечак, тирноқгул экдик. Ўқувчиларимиз уларни ҳам дарс жараёнларида ўрганишади, ҳам доривор гиёҳ сифатида йиғиб, қадоқ­лаш усулларини ўргатамиз. Қолавер­са, фитобар чойларини ҳам ўзимизда етиштираяпмиз. Бугунга қадар ишлаб чиқарувчи дорихона­лардан сотиб олиб кела­ётган эдик.

Яқинда "Табиатдан шифо изла" мавзусида ҳудудлараро илмий-амалий конференция бўлиб ўтди. Унда мен ўзимнинг илмий мақолам билан иштирок этдим. Қушқўнмас ўсимлигининг доривор жиҳатлари ҳақида маълумот бердим. У кўпинча уй ҳайвонларига ем-хашак сифати­да ишлатилиб келинган. Ҳозирги кунда унинг чексиз доривор хусу­сиятлари­ни аниқлаб, халқ табоба­тида кенг фойдаланганини билдик. У билан саратон касаллигини, тери саратони, гаймо­ритни даволаш мум­кин экан.

Айрим тупроғи тақчил юртларда кокос ёнғоғи қипиқларига помидор ўстириб ҳосил олган тадбиркорлар бор. "Иш билганга минг танга", деган­лари шу бўлса керак. Тупроғи олтин юртимизда беминнат ўсиб ётган гиёҳ­ларни йиғиб, қадоқлаб "Ўзбе­кис­тонда ишлаб чиқарилган" ёрлиғи остида нафақат ички, балки ташқи бозорни эгаллаш фурсати етди.  Бунинг учун ҳукуматимиз то­мо­­нидан барча шароитлар ҳозир­ланган.

Ҳилола ИСМАТОВА.

 

(15.09.2016 йил ҳолатига)

Мақсадли сармоя — самарадорлик омили

 Республикамиз иқтисодий салоҳиятини янада оширишда, шу жумладан, реал секторни молиявий қўллаб-қувватлаш борасида кенг қамровли ишлар амалга оширилмоқда. Ушбу йўналишда банкларнинг ҳам ҳиссаси ортиб бораётир. Ижтимоий-иқтисодий ҳаётимизда амалга оширилган бу каби кенг кўламли янгиланишлар бугун молия муассасаларига муҳим таянч бўлаётганини яққол кўриш мумкин.

Акциядорлик тижорат банки "Қиш­лоқ қурилиш банк" вилоят минта­қа­вий филиали томонидан йўнал­ти­рилаётган кредитлар, энг аввало, иқ­тисодиётни юксалтириш, касб-ҳунар коллежи битирувчила­рини тад­­биркорликка жалб қилиш, улар­ни иш билан таъминлаш, аҳоли фа­ро­вонлигини ошириш, маҳаллий иш­лаб чиқаришни ривожлантириш ва янги иш ўринларини яратишга хиз­мат қилмоқда. 

АТБ "Қишлоқ қурилиш банк" ви­лоят минтақавий филиалининг жо­рий йилги фаолияти Вазирлар Маҳ­камасининг 2016 йил 15 январдаги мажлисида Ўзбекистон Республика­си Президенти Ислом Каримов то­мо­нидан белгилаб берилган 2016 йил­да иқтисодиётни барқарор ри­вож­лантиришнинг энг муҳим устувор вазифаларини изчил амалга оши­риш, "Соғлом она ва бола йили" Дав­лат дастури ижроси, кичик биз­нес ва хусусий тадбиркорлик соҳа­си учун қулай ишбилармонлик муҳи­тини яратиш ва банкнинг инвести­ция жараёнларидаги иштирокини яна­да фаоллаштиришга қаратилди. Бу билан соҳаларда барқарор ўсиш суръатларига эришилди.

Давлат дастури ижроси — эътиборда

Мамлакатимиз Президенти Ислом Каримов раҳбарлигида амал­га оши­рилаётган изчил ислоҳот­лар ту­файли Истиқлолимизнинг ҳар бир йили ижтимоий-иқтисодий ҳаё­ти­миз­да туб ўзгаришлар ясамоқда. Жумла­дан, давлатимиз раҳбари та­шаббуси билан ҳар бир йилга ало­ҳида ном берилиб, шу асосда қабул қилина­ётган давлат дастур­лари на­фақат иқтисодиёт, балки ижти­моий-маданий жабҳаларнинг туб­дан ри­вожланишини таъминлаб, аҳоли турмуш даражасининг янада юкса­ли­шига хизмат қилмоқда.

АТБ "Қишлоқ қурилиш банк" томо­нидан "Соғлом она ва бола йили" Давлат дастури доирасида мамла­катда тинчлик ва барқарорликни таъ­минлаш, фаровонликни оши­риш, янги иш ўринларини яратиш, халқ­нинг турмуш даражаси ва сифа­тини янада яхшилаш каби вазифа­ларни амалга оширишга йўналти­рилган чора-тадбирлар мажмуаси ишлаб чиқилиб, унинг ижроси таъ­минлан­моқда.

 2016 йил 1 июнь ҳолатига "Соғлом она ва бола йили" Давлат дастури дои­расида кичик бизнес ва хусусий тад­биркорлик субъектларини молия­вий қўллаб-қувватлаш, аҳоли турмуш фаровонлигини ошириш, маҳаллий ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш ва янги иш ўринларини яра­тиш, айниқ­са вилоятнинг чекка ҳу­дуд­ларида тад­биркорлик соҳасини ривожланти­риш ва қишлоқ аҳолиси турмуш ша­роит­ларини яхшилаш мақсадида, мин­тақавий филиал маблағ­лари ҳисоби­дан ҳаммаси бўлиб 17 267,1 миллион сўмдан ор­тиқ, шундан қишлоқ жой­лар­га 10 360.26 миллион сўм миқдорида  кре­дитлар ажратилди.

Аҳолининг фаол қисмига ўз биз­не­сини йўлга қўйиш учун шарт-ша­роит яратиш мақсадида берил­ган мик­рокредитлар миқдори эса ви­лоят бўйича 2 507.1 миллион  сўм­ни ташкил қилади.

Жамиятимизнинг асосий бўғинла­ри­дан бири бўлган оила фаровон­ли­­гини таъминлаш, айниқса ёш оила­­ларга ғамхўрлик кўрсатиш, улар­ни моддий қўллаб-қувватлаш, уй-жой ҳамда зарур маиший тех­ни­каларга бўлган эҳтиёжларини қон­дириш мақса­дида, 20 та ёш оила­ларга 1 422.8 миллион сўм кре­дит­лар ажратилди.

Президентимизнинг 2004 йил 25 майдаги "Ўзбекистон Хотин-қиз­лар қўмитаси фаолиятини қўллаб-қув­ватлаш борасидаги қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида"ги Фар­мони талабларидан келиб чиқиб, 2016 йил 1 июнь ҳолатига  банк томо­нидан тад­биркор аёлларни қўллаб-қув­ватлаш мақсадида, жами 1 293.7 мил­­лион сўмлик кредитлар ажра­тил­­ди. Банк жамоаси ўсиб кела­ёт­ган ёш авлоднинг маънавий етук ва ҳар томонлама комил инсон бўлиб ети­шиши ҳамда муқим иш ўрнига эга бўлиб, тадбиркорликни ривож­лан­­ти­ришга муносиб ҳиссасини қў­шишини рағбатлантириш мақсади­да касб-ҳунар коллежи бити­рувчи­ларининг тадбиркорлик фао­лия­тини ташкил этиш билан боғлиқ бўл­ган лойиҳаларига жорий йилнинг 1 май ҳолатига 724.2 мил­лион сўмлик кредит ажратиб бер­ди. Вило­я­ти­миз­да сервис хиз­ма­ти­ни янада ри­вожлантириш ва хизматлар кўла­мини кенгайтириш, шунинг ҳисоби­дан янги иш ўрин­лари барпо қилиш мақ­садларида 6 991.6 миллион сўмлик кредитлар ажратилди.

 

(15.09.2016 йил ҳолатига)

МИЖОЗ ЭЪТИРОФИ

Ўктам ЯРКУЛОВ, "Қурувчи" МЧЖ раҳбари:

— Кармана тумани­да ташкил этил­ган "Қурувчи" ма­съ­улияти чекланган жамиятимиз банк­дан имтиёзли кре­дит олиб, қу­ри­лиш материал­ларидан бири бўл­ган шлакоблок иш­лаб чиқариш­ни йўлга қўйди. Аҳа­миятлиси шун­да­ки, бизнинг кор­хона бугунги кунда ўртача ойига 22 минг дона шлакоблок ишлаб чи­қа­риб, намуна­вий уй-жой ва ижти­моий объектлар қурувчи корхона­лар­га қурилиш маҳ­сулот­ларини ет­казиб бераётганли­гимиз­дан беҳад хурсандмиз. Жорий йил­нинг апрель ойида "Қишлоқ қури­лиш банк" Навоий минтақавий фи­лиалидан 50 миллион сўм миқ­до­ри­да кредит олиш­га қарор қил­дим. Банк ходим­ларининг маслаҳат­ла­ри, ёрдамлари билан қисқа муд­дат­да имтиёзли кредит ажратилди. Лойи­ҳа амалга оширилгандан сўнг кор­хонада 4 та янги иш ўрни яра­тилди. 2016 йил­да жамиятимиз ишлаб чиқариш қув­ватини янада ошириб, янги иш ўрин­ларини ярат­­моқ­чимиз.

Маъруф ҚАЙИМОВ, "Навқирон Нозанин" ОК раҳбари:

— Кармана саноат касб-ҳунар коллежини туга­тиб, енгил саноатда пай­поқ иш­лаб чиқаришни йўлга қў­йиш учун Адлия вазирлиги томони­дан 2016 йил 3 февралда 2758-сон билан давлат рўйхатидан ўтказилган "Ти­жо­рат банклари томонидан касб-ҳунар коллежлари битирувчи­ла­рига мик­рокредитлар ажратиш тартиби тўғрисида"ги Низомга асосан "Қиш­лоқ қурилиш банк" Навоий минта­қавий филиалидан 39 миллион сўм миқдорида кредит ол­дим. Бу билан оила аьзоларимни ҳам иш билан таьминладим. Биз­нинг оилавий корхонамиз бугунги кун­да ойига 576 жуфт пайпоқ ишлаб чиқа­ра­яп­ти. Лойиҳа амалга оширил­гандан сўнг корхонада 4 та янги иш ўрни яра­тилди.

Банк томонидан анъанавий хизмат турлари билан бир қаторда, ахбо­рот-коммуникация технологиялари­дан кенг фойдаланган ҳолда тақдим этилаётган хизматлар сифати ҳам ях­шиланиб, улар кўлами кенгайти­рил­­моқда. Чунки, мижозлар учун қулай бўлган янги хизмат турлари­нинг жорий қилинаётгани туфайли эндиликда улар банкка келмасдан туриб, "Банк-мижоз", "Мобил-бан­кинг" "СМС-банкинг" тизимли тар­мо­ғи орқали реал вақт режимида ўз банк ҳисоб-варақлари бўйича амалиётларни бажариш имконига эга бўлмоқдалар.

Давлатимиз раҳбари томонидан банк тизимини ривожлантириш тизи­мида олиб борилган ислоҳотлар натижасида бугун "Қишлоқ қурилиш банк" Навоий минтақавий филиали фаолияти самарадорлиги таъмин­лан­моқда. Бу эса вилоятда кичик биз­нес субъектлари ва хусусий тад­бир­кор­ликни қўллаб-қувватлашда ҳамда ҳудуд иқтисодиётининг юкса­лишига, шу билан бир қаторда банк­дан ташқари пул айланишини қис­қар­тиришга мустаҳкам замин ярат­моқда.

Ҳусен АМОНОВ,

акциядорлик тижорат банки "Қиш­лоқ қурилиш банк"

Навоий мин­тақавий филиали бошқарувчиси, депутат.

 

(15.09.2016 йил ҳолатига)

Гаровга нималар қўйилади?

— "Дўстлик байроғи" газетасида вилоят Марказий банки Бош бошқармаси тақдим этадиган таълим кредитларини олиш шартлари ҳақида берилган маълу­мот­ларни ўқидим. Ай­тингчи, таълим кре­дитлари олиш учун банкка қандай мулк­ларни гаровга қўйиш мумкин?

Сардор Бахтиёров,

Қизилтепа тумани.

— Таълим кредитини олиш учун банкка мол-мулк ёки қимматли қо­ғозларни гаровга қў­йиш ёки банкнинг кафолати, учинчи шахс­нинг кафиллиги, суғурта компаниясининг қарз олувчи кредитни қай­тара олмаслиги хавфи суғурта қилинганлиги тўғрисидаги су­ғурта полиси, фуқароларнинг ўзини ўзи бош­қариш органлари­нинг кафиллиги (фақат чин етимлар ва "Меҳрибонлик уйи"да тар­бияланганлар, болаликдан I ва II гуруҳ ноги­ронлари, кам таъ­мин­ланган оилалардан чиққанлар учун)ни тақдим этиш керак.

Учинчи шахс кафиллиги сифатида қарз олувчининг доимий да­­ромадга эга бўлган қариндошларининг (бошқа розилик берган шахслар) иш жойларидан охирги 12 ойлик иш ҳақлари ва бошқа да­ромадлари миқдо­ри тўғрисида банкка тасдиқланган маъ­лу­мот­нома тақдим этади.

Саволларга вилоят Марказий банки Бош бошқармаси йиғ­ма ахборот-таҳлил бўлими бошлиғи Акбаржон МУҲАМ­МАДИЕВ жавоб берди.

 

Cавол: Яқинда маҳалламиз ҳудудида жойлашган ми­ни­мар­кетдан яхна ичим­­­лик харид қилаётиб, унинг қачон ва қаер­да ишлаб чиқилгани би­­лан қизиқдим. Сотувчи "ола­диган бўл­сангиз, қачон ишлаб чи­қа­рил­­ганининг сиз­га нима аҳа­мияти бор?" деган иддао билан маҳ­су­лот­­ни қў­лимдан олиб, пештахтага қўйди. Айтинг-чи, бу му­но­сабатлар амалдаги қонунчиликда қандай акс этган?

Мурожаатчи: Маҳмуда АМИРОВА, Навоий шаҳри.

Жавоб: Ўзбекистон Республикасининг "Ис­теъмолчиларнинг ҳуқуқла­ри­ни ҳимоя қилиш тўғрисида"ги Қо­нунида белгиланган қоидага кўра, харидор маҳсулот, шунингдек, иш­­лаб чиқарувчи, ижрочи, со­тув­чи ҳақида тўғри ва тўлиқ маъ­лу­мот олиш, маҳсулотни эркин тан­лаш ва унинг тегишли даражада си­­фатли, ҳаёт ва соғлик учун хавф­­­сиз бўлиши тўғрисидаги маъ­­­лумотларни олиш ҳуқуқига эга. Мазкур Қонуннинг 18-, 29-мод­­­­далари ва Ўзбекистон Рес­пуб­ликаси Вазирлар Маҳкама­си­нинг "Чакана савдо қоидалари ҳа­қида"ги қарорига кўра, сотувчи то­монидан харидорга товарнинг нуқсонлари ҳақида айтилмаган бўлса, у ҳолда харидорнинг та­ла­би билан шундай товарга ал­маштириб бериши лозим. Ёки маҳ­­сулотга тўланган пулни қай­та­ришда ундан тўлиқ ёки қисман фойдаланилганини баҳона қилиб қийматидан муайян улушни уш­лаб қолишга ҳақли эмас.

Ўзбекистон Республикасининг Маъ­мурий жавобгарлик тўғри­си­да­ги кодекси ва Ўзбекистон Рес­публикаси Жиноят кодексининг тегишли моддаларига мувофиқ си­­фатсиз, инсон ҳаётига хавф туғ­­­­­­­дирувчи маҳсулотларни со­тув­га чиқариб, қоидабузарликка йўл қўйган ходимларга жавоб­гар­лик белгиланган бўлиб, истеъ­мол­­­чи­нинг маҳсулотга тўлаган пу­ли қай­та­риб берилади.

 

Савол: Солиқ тўловларини тўламай келган тадбиркорлар учун қонунда жавобгарлик белгиланганми?

Мурожаатчи: Гулноза НОРБЕКОВА, Зарафшон шаҳри.

Жавоб: - Маълумки, мамлакатимизда тадбиркорлик фаолиятига кенг йўл очиб берилган. Тадбиркорлар манфаатини ҳимоялашга қаратилган қонун ҳужжатлари йил сайин такомиллаштирилиб, уларга янада кўпроқ имкониятлар яратиб берилмоқда. Бироқ айрим шахсларнинг ноқонуний йўллар билан даромад топиши, шунингдек, даромад солиғини тўламай келиши оқибатида давлат бюджетига сезиларли зарар етади. Жорий йилда солиқ базасини камайтириш, солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларни тўлашдан бўйин товлаш билан боғлиқ 40 та ҳуқуқбузарлик аниқланиб, 433,9 млн. сўмлик қўшимча солиқлар ҳисобланди ва барча ҳолатларда жиноят ишлари қўзғатилди. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2002 йил 6 майда чиққан "Жисмоний шахслар томонидан Ўзбекистон Республикаси ҳудудига товар олиб келинишини тартибга солиш тўғрисида"ги 154-сонли қарори талабларига зид равишда товарлар импорт қилиш бўйича 15,4 миллион сўмлик товар моддий бойликлари далилий ашё тариқасида олиниб, ҳуқуқбузарларга нисбатан жавобгарлик чоралари кўрилди. Баҳром ЯКУБОВ, Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги СВОЖЖДЛҚК департаменти вилоят бошқармаси бошлиғи.

 

Савол: - Мен Шарипов Шерзод касб-ҳунар коллежини тугатиб, 2009 йилда "Навоийазот" ОАЖ 117-цехига ишга кирдим. 2010 йилда муддатли ҳарбий хизматга жўнатилдим. Жорий йил март ойида ҳарбий хизматдан қайтиб, ишхонамга, кадрлар бўлимига мурожаат қилдим. Аризамга жавобан иш йўқлигини маълум қилишди. Қонун доирасида ишимни қайта тиклашда ёрдам берсангизлар.

Мурожаатчи: Шерзод ШАРИПОВ, Кармана тумани.

Жавоб: - Фуқаро Шерзод Шарипов билан "Навоийазот" ОАЖ ўртасида тузилган меҳнат шартномаси Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодексининг 106-моддаси 1-бандига мувофиқ, тарафлар ихтиёрига боғлиқ бўлмаган ҳоллар бўйича, ходим ҳарбий ёки муқобил хизматга чақирилган тақдирда бекор қилинади, деган кўрсатмасига амал қилинган. Аммо Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодексининг 68-моддасига асосан ҳарбий хизматга чақирилган ходим захирага бўшатилган ёки истеъфога чиққанидан кейин, башарти бўшатилган кунидан бошлаб уч ой ичида ишга жойлашиш масаласида иш берувчига мурожаат этган бўлса, аввалги иш жойига ишга жойлашиш ҳуқуқига эгадир. Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси "Аҳолини иш билан таъминлаш тўғрисида"ги Қонуннинг 8-моддаси талабига кўра, Ш. Шариповни аввалги иш жойи - "Навоийазот" ОАЖга ишга жойлаштириш тўғрисида ёзма кўрсатма берилди. У жорий йил 23 июндан бошлаб, 54-цехга ишга қабул қилинганлигини маълум қиламиз. Ҳамид ЖУМАЕВ, вилоят меҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш бош бошқармаси бошлиғи.

 

Савол: Ёшим 72 да, нафақадаман. Водийдаги бирор санаторийда дам олмоқчи эдим. Мен учун қандай имтиёзлар бор?

Мурожаатчи: Рустам ҲАМРОЕВ, Навбаҳор тумани.

Жавоб: Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг 2005 йил 6 июлда қабул қилинган "Ногиронлар ва пенсионерларни санатория-курорт йўлланмалари билан бепул таъминлаш тартиби тўғрисида"ги 1489-сонли қарорига асосан қуйидагиларни маълум қиламиз. Санатория-курорт йўлланмалари билан бепул таъминланиш бўйича фойдаланувчи ногиронлар ва пенсионерлар тоифасига: иккинчи жаҳон уруши ногиронлари ҳамда уларга тенглаштирилган, шунингдек, 1-гуруҳ уруш ногиронини кузатиб борувчи шахс; иккинчи жаҳон уруши қатнашчилари ҳамда уларга тенглаштирилган шахслар; уруш даврида фидокорона меҳнати ва бенуқсон ҳарбий хизмати учун орден ва медаллар билан тақдирланган фронт ортидаги меҳнат қатнашчилари; ҳалок бўлган ҳарбий хизматчиларнинг оилалари; республика миқёсидаги шахсий пенсия олувчи шахслар; Чернобиль АЭС ҳалокати оқибатида нурланиш касаллигига чалинган ва уни бошидан кечирганлар, ушбу ҳалокат оқибатида ногирон бўлиб қолган фуқаролар; ҳарбий хизматни ядро полигонлари ҳамда бошқа радиация ядро объектларида ўтаган шахслар киради. Бепул санатория-курорт йўлланмаларининг берилиш даврийлиги билан таништирсангиз. С. ЖЎРАЕВА, 2-гуруҳ ногирони. Йўлланмаларни ҳар йили навбат асосида олишга, аввало, қуйидагилар ҳақли ҳисобланади: иккинчи жаҳон уруши ногиронлари ҳамда уларга тенглаштирилган, шунингдек, 1-гуруҳ уруш ногиронини кузатиб борувчи шахслар; республика миқёсидаги шахсий пенсия олувчилар; Чернобиль АЭС ҳалокати оқибатида нурланиш касаллигига чалинган ва уни бошидан кечирганлар, ушбу ҳалокат оқибатида ногирон бўлиб қолган фуқаролар; ҳарбий хизматни ядро полигонлари ҳамда бошқа радиация-ядро объектларида ўтаган шахслар. Шунингдек, икки йилда бир марта навбат асосида йўлланма олиши мумкин бўлганларга: иккинчи жаҳон уруши қатнашчилари ҳамда уларга тенглаштирилган шахслар; уруш даврида фидокорона меҳнати ва бенуқсон ҳарбий хизмати учун орден ва медаллар билан тақдирланган фронт ортидаги меҳнат қатнашчилари; ҳалок бўлган ҳарбий хизматчиларнинг оилалари киради. Бундан ташқари, Меҳнат ва аҳолини ижти¬моий муҳофаза қилиш вазир¬лиги тасарруфидаги санатория ва дам олиш уйларида бўш жой бўлган тақдирда, ўрнатилган тартиб асосида: ёлғиз пенсионерларга; 1- ва 2-гу¬руҳ ногиронлари, 1-гуруҳ кўзи ожиз ногиронини кузатиб борувчи шахсларга; ёши бўйича пенсионерларга йўлланма берилади. Ж. ХУДОЙБЕРДИЕВ, Навбаҳор тумани бандликка кўмаклашувчи ва АИМҚ маркази директори.

 

Савол: - Солиқ тўловларини тўламай келган тадбиркорлар учун қонунда жавобгарлик белгиланганми?

Мурожаатчи: Гулноза НОРБЕКОВА, Зарафшон шаҳри.

Жавоб: - Маълумки, мамлакатимизда тадбиркорлик фаолиятига кенг йўл очиб берилган. Тадбиркорлар манфаатини ҳимоялашга қаратилган қонун ҳужжатлари йил сайин такомиллаштирилиб, уларга янада кўпроқ имкониятлар яратиб берилмоқда. Бироқ айрим шахсларнинг ноқонуний йўллар билан даромад топиши, шунингдек, даромад солиғини тўламай келиши оқибатида давлат бюджетига сезиларли зарар етади. Жорий йилда солиқ базасини камайтириш, солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларни тўлашдан бўйин товлаш билан боғлиқ 40 та ҳуқуқбузарлик аниқланиб, 433,9 млн. сўмлик қўшимча солиқлар ҳисобланди ва барча ҳолатларда жиноят ишлари қўзғатилди. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2002 йил 6 майда чиққан "Жисмоний шахслар томонидан Ўзбекистон Республикаси ҳудудига товар олиб келинишини тартибга солиш тўғрисида"ги 154-сонли қарори талабларига зид равишда товарлар импорт қилиш бўйича 15,4 миллион сўмлик товар моддий бойликлари далилий ашё тариқасида олиниб, ҳуқуқбузарларга нисбатан жавобгарлик чоралари кўрилди. Баҳром ЯКУБОВ, Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги СВОЖЖДЛҚК департаменти вилоят бошқармаси бошлиғи.